فین تک
پرداخت قبوض
خدمات خودرو
خدمات ما
خردهفروشی برق چیست و چگونه کار میکند؟
خردهفروشی برق یک حلقه واسط در ساختار بازار انرژی است که برق را از نیروگاهها یا بورس انرژی میخرد و به مصرفکنندگان نهایی میفروشد. خردهفروشی برق با ارائه راهکارهای هوشمندانه نظیر برآورد دقیق میزان نیاز براساس سوابق مصرف و انعطاف در شیوههای پرداخت مالی، به صنایع کمک میکند تا بدون درگیری در پیچیدگیهای بورس، انرژی مورد نیاز خود را با هزینه بهینه تامین کنند….
خردهفروشی برق به فرایندی اشاره دارد که در آن، شرکتهای تخصصی در جایگاه یک واسطه، برق را در مقیاس بالا از بورس انرژی خریداری میکنند و آن را با شرایط منعطف و بهینه به مصرفکنندگان نهایی عرضه میکنند. استفاده از خدمات خردهفروشان مزایای بسیاری به همراه دارد از جمله تسهیل فرایند خرید، بهینهسازی هزینهها، انعطاف در نحوه پرداخت هزینهها و کاهش ریسک قطعی برق.
فهرست
بازار برق ایران چگونه کار میکند؟
بازار برق ایران بر پایه عرضه و تقاضا شکل گرفته و بستری را فراهم کرده است تا نیروگاهها بتوانند برق تولیدی خود را عرضه کنند و مصرفکنندگان بزرگ (که دیماند برق آنها بیش از ۱۵۰ کیلووات است) و شرکتهای خردهفروشی برق، آن را خریداری کنند.
نقش شرکتهای خردهفروشی برق در بازار انرژی ایران
شرکتهای خردهفروشی برق واسطهای میان بازار برق و مصرفکنندگان بزرگ هستند؛ این شرکتها برق را از بورس انرژی تهیه میکنند و در قالب قراردادهای دوجانبه به سازمانها و کسبوکارها میفروشند.
فعالیت این شرکتها از خرید تا فروش برق، در چارچوب دستورالعمل خردهفروشی برق انجام میشود.
تفاوت خرید برق از خردهفروش و شرکت توزیع
طبق آییننامه اجرایی بند «ب» ماده ۴۳ قانون برنامه هفتم توسعه، مشترکانی که قدرت قراردادی یا دیماند برق آنها ۱۵۰ کیلووات و بیشتر است، از اوایل سال ۱۴۰۵ موظفاند که برق مورد نیاز خود را از بورس انرژی یا شرکتهایی که پروانه خردهفروشی برق دارند، تامین کنند. اگر مشترک مشمول برای خرید برق اقدام نکند، شرکت توزیع، برق مورد نیاز او را ازطریق شرکت خردهفروش برنده مناقصه و در بستر بورس انرژی تامین میکند. در این حالت مشترک امکان انتخاب شرکت خردهفروشی برق و مذاکره درباره شرایط قرارداد را نخواهد داشت (تا زمان ابلاغ سازوکار مربوط، درصورت عمل نکردن شبکه یا فعالان بازار به تعهدات خود، جریمهای معادل یکچهارم برابر متوسط نرخ تابلو در همان دوره محاسبه میشود و طرف متخلف ملزم به پرداخت آن است).
درصورت خرید برق از خردهفروش، مشترک میتواند شرکت تامینکننده را انتخاب کرده و قیمت، مدت قرارداد و شرایط پرداخت را پیش از قرارداد بررسی کند.
اگر این سوال برایتان مطرح شده که قدرت قراردادی چیست و چگونه میتوان آن را بررسی کرد، پیشنهاد میکنیم راهنمای مشاهده قدرت قراردادی را مطالعه کنید.
خرید برق از خردهفروش مناسب چه مشترکانی است؟
خرید از خرده فروش برق برای کارخانهها، معادن، مراکز تجاری، مجموعههای اداری بزرگ و دیتاسنترهایی مناسب است که مشمول خرید برق شدهاند؛ اما زمان، دانش و نیروی تخصصی کافی برای فعالیت مستقیم در بورس انرژی را ندارند. ورود مستقیم به بورس به آشنایی با فرایند معاملات بورس، پیشبینی و مدیریت مصرف انرژی، مدیریت قراردادها، تسویه مالی و… نیاز دارد که خرده فروش برق، تمام این فرایندها را از طرف مشترک انجام میدهد و برق مورد نیاز او را از بورس انرژی تامین میکند.
خردهفروشان برق چگونه انرژی تامین میکنند؟
خردهفروشان برق، معمولا برق مورد نیاز مشترکان خود را از دو مسیر اصلی تامین میکنند: خرید از بورس انرژی و عقد قرارداد با نیروگاهها.
خرید برق از بورس انرژی و بازار عمدهفروشی
یکی از مسیرهای اصلی تامین برق خردهفروشان، خرید برق از بورس انرژی است. در این بازار، نیروگاهها برق تولیدی خود را عرضه میکنند و خریداران، ازجمله خردهفروشان آن را خریداری میکنند. نحوه خرید برق از بورس انرژی به این صورت است که متقاضی، ازطریق کارگزاریها اقدام به دریافت کد معاملاتی میکند، پس از بررسی عرضههای ثبتشده در تابلو برق آزاد و برق سبز، سفارش خرید را ثبت میکند و پس از انعقاد قرارداد، تسویه مالی صورت میگیرد.
برای آشنایی کامل با بورس انرژی، پیشنهاد میکنیم مقاله معرفی بورس انرژی را مطالعه کنید.
قراردادهای دوجانبه با نیروگاهها
مسیر دیگر تامین برق برای خردهفروشها، عقد قرارداد دوجانبه برق با نیروگاههاست. در قرارداد دوجانبه، خردهفروش و نیروگاه، خارج از بورس درباره مقدار برق، دوره تامین و قیمت به توافق میرسند و قرارداد آنها در چارچوب مقررات بازار برق ثبت میشود. البته انتقال فیزیکی برق همچنان ازطریق شبکه سراسری انجام میشود نه از یک مسیر اختصاصی میان نیروگاه و خردهفروش.
قراردادهای فروش برق به مصرفکننده نهایی
پس از تامین برق از بورس انرژی یا ازطریق قرارداد دوجانبه برق، خردهفروش با مصرفکننده نهایی قرارداد میبندد. در این قرارداد، مقدار برق، دوره تامین، نحوه تسویه و تعهدات طرفین مشخص میشود. بنابراین، مصرفکننده مستقیما درگیر معاملات بورس یا مذاکره با نیروگاهها نمیشود و تامین برق، مدیریت خرید و تامین کسری احتمالی مصرف در طول دوره قرارداد بر عهده خردهفروش است.
مزایای خردهفروشی برق برای صنایع و مصرفکنندگان
خرید برق از خردهفروشی برق مورد تایید وزارت نیرو، فرایند تامین برق را سادهتر میکند. مزایای خرید برق از خردهفروش عبارتاند از:
- عدم نیاز به دریافت کد معاملاتی از بورس انرژی؛
- عدم نیاز به مراجعه و همکاری مستقیم با کارگزاری بورس؛
- کاهش درگیری مجموعه با فرایندهای معاملات بازار برق؛
- برآورد میزان برق مورد نیاز براساس قدرت قراردادی توسط شرکت خردهفروش؛
- مدیریت خرید برق در طول دوره قرارداد توسط خرده فروش برق؛
- امکان تامین کسری برق درصورت افزایش مصرف.
با مطالعه جدول زیر به دیدی کلی درخصوص تفاوت خرید برق از خردهفروشی برق وزارت نیرو و خرید مستقیم از بورس انرژی دست مییابید:
| معیار مقایسه | خرید برق از خردهفروش | خرید مستقیم برق از بورس انرژی |
| نیاز به دانش تخصصی | امور تخصصی خرید توسط خردهفروش انجام میشود. | مصرفکننده باید با مقررات و نحوه معاملات آشنا باشد. |
| نیاز به کد معاملاتی بورس | نیاز ندارد. | الزامی است. |
| تحلیل میزان مصرف | مصرف و قدرت قراردادی توسط خردهفروش بررسی و پیشنهاد خرید ارائه میشود. | تحلیل مصرف و تعیین مقدار خرید بر عهده خود مصرفکننده است. |
| انتخاب تابلوی برق | ترکیبی از تابلو اول، برق آزاد و تابلو سبز با توجه به شرایط مصرفکننده پیشنهاد میشود. | مصرفکننده باید تابلوی مناسب را شخصا انتخاب کند. |
| پیگیری قیمت و معاملات | بر عهده خرده فروش برق است. | بر عهده مصرفکننده است. |
| نحوه پرداخت | ممکن است امکان پرداخت علیالحساب یا پسپرداخت وجود داشته باشد. | پرداخت طبق ضوابط و فرایند مستقیم معاملات انجام میشود. |
| خرید کسری برق | در صورت پیشبینی در قرارداد برق، امکان تامین کسری وجود دارد. | پیگیری و خرید کسری بر عهده خود مصرفکننده است. |
| شفافیت هزینهها | مبلغ تقریبی پیش از خرید و فاکتور نهایی پس از معامله ارائه میشود. | مصرفکننده باید هزینههای معامله را مستقیما بررسی و مدیریت کند. |
| مسئولیت اجرایی | بخش عمده فرایند خرید توسط خردهفروش مدیریت میشود. | تمام مراحل بر عهده مصرفکننده است. |
کاهش هزینه انرژی و افزایش شفافیت قیمت
خرید برق از خردهفروشها به دلایل مختلف باعث مدیریت مصرف انرژی و کاهش هزینه تامین انرژی میشود؛ این دلایل عبارتاند از:
- خردهفروشی برق به صنایع کمک میکند که برق مورد نیاز خود را پیش از شروع دوره مصرف تامین کنند؛ بنابراین از هزینهها و جریمههای ناشی از نخریدن برق پیشگیری میکند.
- قیمت خردهفروشی برق براساس عواملی مانند میزان برق مورد نیاز، قدرت قراردادی، نوع برق خریداریشده، دوره تامین و شرایط پرداخت محاسبه میشود؛ خردهفروش با بررسی این عوامل، مبلغ تقریبی خرید را محاسبه و پیش از انعقاد قرارداد به مصرف کننده اعلام میکند.
- قبل از انعقاد قرارداد با خردهفروش، مالیات و سایر هزینههای قابل پرداخت مشخص میشود، همچنین بعد از انجام معامله، فاکتور نهایی با جزئیات کامل در اختیار مصرفکننده قرار میگیرد. بنابراین، بررسی هزینه برق و برنامهریزی مالی برای آن سادهتر و شفافتر میشود.
- خردهفروش با بررسی سوابق مصرف و شرایط انشعاب، میزان برق مورد نیاز را برآورد میکند و ترکیبی از برق عادی، برق آزاد و برق سبز را پیشنهاد میدهد. این بررسی میتواند احتمال خرید کمتر یا بیشتر از نیاز واقعی را کاهش دهد و به مدیریت بهتر هزینه انرژی کمک کند.
امکان قراردادهای انعطافپذیر
برخی از خردهفروشان برق مانند قبضینو، خدمات انعطافپذیری برای تامین برق ارائه میکنند. به این صورت که صنایع میتوانند متناسب با شرایط خود درباره نحوه پرداخت (پرداخت علیالحساب یا پسپرداخت) تصمیم بگیرند. همچنین برآورد برق مورد نیاز نیز میتواند براساس روشهای مختلفی مانند میانگین مصرف ماهانه، سهماهه، دوازدهماهه یا دوره مشابه سال قبل انجام شود.
کمک به مدیریت ریسک قطعی برق
براساس مقررات مربوط به مدیریت ناترازی، خرید برق از مسیرهای قانونی، ازجمله خرید برق سبز و برق آزاد ازطریق خردهفروشان، میتواند ریسک اعمال محدودیت برق را کاهش دهد؛ چراکه در زمان کمبود، اولویت تامین برق برای صنایعی است که اقدام به خرید برق کردهاند.
مراحل خرید برق از خرده فروش
در خرید برق از خردهفروش، باید به سراغ شرکتی بروید که مجوز رسمی خرده فروشی از وزارت نیرو را دارد. در میان شرکتهای فعال در این حوزه، سادگی و شفافیت فرایند خرید برق از قبضینو، سبب شده که بسیاری از کسبوکارها برای تامین برق خود به سراغ این شرکت بروند.
فرایند خرید برق از قبضینو بسیار ساده است و در چند مرحله زیر خلاصه میشود:
- ورود به حساب کاربری یا ایجاد حساب کاربری؛
- ورود به بخش «خرید برق» و انتخاب گزینه «افزودن قرارداد»؛
- انتخاب گزینه ثبت قرارداد؛
- واردکردن اطلاعات حقوقی کسبوکار(نام شرکت، شناسه ملی، ایمیل، آدرس و کد پستی)؛
- انتخاب شناسه قبضهای ثبتشده یا افزودن شناسه قبض؛
- بررسی شناسه قبض و قدرت قراردادی توسط کارشناسان قبضینو؛
- مشاهده پیشنهاد مربوط به خرید برق عادی، آزاد یا سبز؛
- بررسی اطلاعات قرارداد، دوره قرارداد، ظرفیت قراردادی، مبلغ تقریبی خرید، مالیات و مبلغ قابل پرداخت؛
- ارائه تضمین قرارداد بهصورت وجه نقد یا چک؛
- مطالعه و ثبت نهایی قرارداد؛
- ورود به بخش خرید و انتخاب قرارداد موردنظر؛
- انتخاب خرید برق ماه آینده یا خرید کسری برق روزانه (درصورت خرید برق از ابتدای دوره)؛
- انتخاب روش برآورد مصرف از میان میانگین سهماهه، دوره مشابه سال قبل، میانگین ماه قبل یا میانگین دوازدهماهه؛
- بررسی و تایید پیشنهاد خرید برق عادی، آزاد و سبز؛
- انتخاب شیوه پرداخت بهصورت علیالحساب یا پسپرداخت؛
- دریافت فاکتور نهایی پس از انجام خرید برق.
آینده خردهفروشی برق در ایران
با اجرای ماده ۴۳ برنامه هفتم توسعه، مشترکانی که دیماند برق آنها بیش از ۱۵۰ کیلووات است باید برق مورد نیاز خود را از بازار برق تامین کنند. طبق همین قانون، قرار است دامنه این الزام بهتدریج گستردهتر شود و تا سال ۱۴۰۶ مشترکان با دیماند پایینتر نیز وارد این سازوکار شوند. با افزایش تعداد این مشترکان، بسیاری از کسبوکارها برای تامین برق به سراغ شرکتهای خرده فروشی میروند؛ چون ورود مستقیم به بورس انرژی برای همه مجموعهها ساده نیست. به همین دلیل انتظار میرود در سالهای آینده بر لیست شرکتهای خردهفروشی برق افزوده شود و نقش آنها در تامین برق صنایع و سازمانها بیشتر شود.
نکته: با توجه به تغییر تدریجی دامنه مشترکان مشمول و ضوابط بازار برق، بهتر است پیش از خرید یا عقد قرارداد، آخرین مقررات و اطلاعیههای منتشرشده از سوی وزارت نیرو و شرکت توانیر را بررسی کنند.
توسعه بازار رقابتی برق
بورس انرژی و شرکتهای خردهفروش، با ایجاد امکان خرید برق از عرضهکنندگان مختلف، حق انتخاب مشترکان را افزایش داده و زمینه رقابت بیشتر در قیمتگذاری و کیفیت خدمات را فراهم میکنند؛ فرایندی که در نهایت منجر به شکلگیری یک بازار رقابتی در صنعت برق میشود.
نقش برق سبز و انرژیهای تجدیدپذیر
برخورداری ایران از ظرفیتهای قابلتوجه انرژی خورشیدی و بادی، فرصت مناسبی فراهم میکند که مشترکان بتوانند برق مورد نیاز خود را از منابع پاک تامین کنند. این موضوع بهویژه برای صنایع صادراتمحور، سازمانهای بزرگ و کسبوکارهایی که به دنبال کاهش ردپای کربنی (میزان انتشار گازهای گلخانهای و اثرات زیستمحیطی) فعالیتهای خود هستند، اهمیت بیشتری دارد.
برای آشنایی با برق سبز و نحوه خرید آن، پیشنهاد میکنیم حتما راهنمای خرید برق سبز را مطالعه کنید.
جمعبندی
خردهفروشی برق چیزی فراتر از یک تغییر ساده در شیوه معامله انرژی است. خردهفروشان برق با پیوند دادن صنایع به بورس انرژی و نیروگاهها، قیمتگذاری را از حالت دستوری به سمت فضای رقابتی سوق میدهند. این ساختار با ایجاد امکان انتخاب شیوه مناسب تامین برق و مدیریت بهتر مصرف، میتواند نقشی موثر در کاهش هزینههای انرژی واحدهای صنعتی و تجاری داشته باشد. ازاینرو، شناخت سازوکار بورس انرژی، بازار خردهفروشی برق و قوانین حاکم بر آن، برای ورود آگاهانه به بازار برق و مدیریت بهینه مصرف و هزینههای انرژی ضروری است.
در میان شرکتهای فعال در حوزه خردهفروشی برق، قبضینو با درک چالشهای اجرایی صنایع، تلاش میکند تا پیچیدگیهای ورود به بازار برق را از میان بردارد. هدف قبضینو ایجاد بستری ساده، هوشمند و شفاف است تا مدیران صنایع بتوانند بدون دغدغههای فنی و بورسی، تنها با چند کلیک بر فرایند تامین انرژی خود نظارت کامل داشته باشند و برق مورد نیاز خود را با بیشترین بازدهی و کمترین هزینه تامین کنند.
- بله، مشترکان میتوانند پس از پایان دوره قرارداد، خردهفروش برق خود را تغییر دهند و با شرکت دیگری قرارداد ببندند. در طول مدت قرارداد معمولا شرایط فسخ یا تغییر تامینکننده در متن قرارداد مشخص میشود و باید طبق همان ضوابط انجام شود.
- خیر، برای خرید برق از خردهفروشان برق نیازی به دریافت کد معاملاتی بورس انرژی نیست. کد معاملاتی زمانی لازم است که مشترک بخواهد مستقیما در بورس انرژی اقدام به خرید برق کند.
- پروانه خردهفروشی برق مجوزی است که از سوی وزارت نیرو به شرکتهای واجد شرایط داده میشود تا بتوانند به عنوان واسطه، برق را از نیروگاهها یا بورس انرژی خریداری کرده و به مصرفکنندگان نهایی بفروشند.
- بورس انرژی بازاری رسمی برای معامله حاملهای انرژی مانند برق، گاز، نفت، فرآوردههای نفتی و اوراق بهادار مبتنی بر آنها است.
- دیماند برق که با نامهای قدرت قراردادی یا ظرفیت قراردادی نیز شناخته میشود، در واقع همان میزان توانی است که یک مشترک در زمان خرید انشعاب از شرکت توانیر درخواست کرده است. به عبارت دیگر، قدرت قراردادی بیشترین میزان برقی است که یک مشترک حق استفاده از آن را دارد.
ثبت دیدگاه