پوشش بیمه شخص ثالث چقدر است؟ سقف تعهدات جانی و مالی در ۱۴۰۵

بیمه شخص ثالث، ابزاری کلیدی برای جبران خسارت‌های ناشی از تصادفات رانندگی است که سهم قابل توجهی از حق بیمه تولیدی و خسارت پرداختی صنعت بیمه را به خود اختصاص می‌دهد. بیمه ثالث شامل دو نوع تعهد اصلی است: تعهد مالی و تعهد جانی. تعهد مالی مربوط به خسارت‌های واردشده به اموال شخص ثالث؛ مانند خودرو یا ساختمان است و تعهد جانی به خسارت‌‌های جسمانی واردشده به افراد ثالث یا راننده مقصر اختصاص دارد. بیمه مرکزی، هر سال سقف تعهدات مالی و جانی را تعیین می‌کند و ملاک آن برای تعیین پوشش بیمه شخص ثالث،‌ نرخ دیه اعلام‌‌شده توسط قوه قضاییه است. طبق اعلام قوه قضاییه، دیه کامل انسان در سال ۱۴۰۵ در ماه‌های حرام حدود ۲ میلیارد و ۸۰۰ میلیون تومان و در ماه‌های عادی ۲ میلیارد و ۱۰۰ میلیون تومان است.

آگاهی از نرخ دیه، سقف تعهدات بیمه، خسارت‌هایی که تحت پوشش بیمه هستند و همچنین مواردی که بیمه شخص ثالث مسئولیتی در قبال آن‌ها ندارد، به جلوگیری از سوء‌تفاهم و انتخاب بهتر بیمه‌نامه کمک می‌کند.

سه نوع پوشش اجباری بیمه شخص ثالث (مالی، جانی و راننده مقصر)

سه نوع پوشش اجباری بیمه شخص ثالث به گونه‌ای طراحی شده است که در تصادفات رانندگی، هم خسارت‌های واردشده به اشخاص ثالث جبران شود و هم حمایت‌های لازم از راننده مقصر صورت گیرد. شناخت این پوشش‌ها و تفاوت سطح تعهدات آن‌ها، نقش مهمی در مقایسه بیمه‌های شخص ثالث دارد. با استناد به سامانه سنهاب، در ۸ ماه نخست سال ۱۴۰۴ حدود ۲۵ درصد از خسارت پرداختی بیمه‌‌ها، با پرداخت مبلغی حدود ۶۳ میلیارد تومان، متعلق به بیمه شخص ثالث بوده است. درحال‌حاضر چنین آماری برای سال جاری گزارش نشده است.

پوشش‌های بیمه شخص ثالث شامل موارد زیر هستند:

•  تعهدات مالی بیمه شخص ثالث در قبال فرد زیان‌دیده؛
•  تعهدات جانی بیمه شخص ثالث در قبال فرد زیان‌دیده؛
•  تعهدات مربوط به راننده مقصر. 

دانستن سقف پوشش بیمه شخص ثالث و محدودیت‌های آن به رانندگان کمک می‌کند که در‌صورت وقوع حادثه، حقوق خود و دیگران را بهتر بشناسند و از مراحل قانونی مطلع باشند.

مواردی که بیمه شخص ثالث موظف به پرداخت آن‌هاست عبارت‌اند از:

• پرداخت دیه درصورت فوت یا نقص عضو دائمی شخص ثالث؛
• پرداخت هزینه‌های درمانی مصدومان حادثه (که از مصادیق خسارت‌های جانی بیمه شخص ثالث است)؛
• جبران خسارت‌های مالی واردشده به اموال شخص ثالث (مانند خودرو، ساختمان یا اموال ثابت)؛
• پوشش خسارت‌های جانی واردشده به سرنشینان خودرو تا سقف قانونی تعیین‌شده؛
• پوشش خسارت‌های جانی راننده مقصر در قالب بیمه حوادث راننده (تا سقف قانونی)؛
• هزینه‌های قانونی مرتبط با خسارت‌های واردشده به شخص ثالث (در محدوده سقف تعهدات بیمه).

آشنایی با سقف تعهدات مالی و جانی در سال ۱۴۰۵

سقف تعهدات جانی بیمه شخص ثالث برابر است با مبلغ دیه کامل در ماه‌های حرام و تعهدات مالی بیمه شخص ثالث در سال جدید حداقل ۷۰ میلیون تومان (۲/۵٪ از دیه کامل ماه حرام) است که بیمه‌گزار با پرداخت حق بیمه بیشتر، می‌تواند سقف تعهد مالی خود را افزایش دهد. ماه‌های حرام عبارت‌اند از: محرم، رجب، ذی‌القعده، ذی‌الحجه. با توجه به اهمیت محاسبه دیه در تعیین میزان تعهدات بیمه، شما می‌توانید نرخ دیه جدید را در جدول زیر مشاهده کنید:

طبق توضیحات فوق و اعلام بیمه مرکزی، سقف تعهدات جانی و مالی بیمه شخص ثالث برابر است با:

آیا سقف بیمه شخص ثالث خودرو و موتور متفاوت است؟ خیر؛ هیچ تفاوتی بین سقف بیمه شخص ثالث موتور و خودرو وجود ندارد، اما باید بدانید که قوانین بیمه شخص ثالث موتور سیکلت کمی متفاوت‌تر از بیمه خودرو است.

آیا خسارت‌های راننده مقصر تحت پوشش بیمه شخص ثالث است؟

طبق قوانین جدید، بیمه شخص ثالث باید خسارت‌های جانی راننده مقصر را پرداخت کند؛ یعنی درصورت فوت یا نقص عضو یا هرگونه خسارت جانی به راننده، بیمه ثالث موظف به پرداخت دیه راننده مقصر است. لازم به یادآوری است که بیمه ثالث در قبال خسارت‌های مالی راننده مقصر مسئولیتی ندارد. جبران خسارت‌های مالی راننده مقصر، بر عهده بیمه بدنه خواهد بود.

خسارت‌هایی که خارج از تعهدات بیمه شخص ثالث هستند

در شرایط عادی بیمه شخص ثالث خسارت‌های ناشی از تصادفات رانندگی را تا سقف تعهدات بیمه‌نامه جبران می‌کند. حتی در مواردی مانند رانندگی بدون گواهینامه، مستی، مصرف مواد مخدر یا حادثه‌سازی عامدانه، بیمه‌گر خسارت شخص ثالث را پرداخت می‌کند اما همه یا بخشی از این مبلغ را از مسبب حادثه دریافت می‌کند. شما می‌توانید برای جلوگیری از مشکلات مربوط به اعتبار بیمه شخص ثالث، به‌صورت دوره‌ای استعلام بیمه شخص ثالث را از سامانه‌های معتبر آنلاین بگیرید.

موارد خارج از پوشش بیمه شخص ثالث، عبارت‌اند از:

• خسارت‌های واردشده به خودروی راننده مقصر؛
• خسارت‌های وارد‌شده در شرایط غیرمعمول؛
• تغییر کاربری وسیله نقلیه پس از انعقاد قرارداد بیمه؛
• خسارت ناشی از ارتکاب جرم؛
• به سرقت رفتن خودرو؛
• ایجاد سوانح رانندگی با ظرفیت بیشتر از حد مجاز؛
• خسارات ناشی از ناهوشیاری راننده؛
• خسارات واردشده به خودروی راننده مقصر.

نکته: درصورتی‌که ثابت شود بیمه‌شده از روی عمد و قصد مرتکب خسارتی شده، هزینه‌ای که از طرف شرکت بیمه به شخص ثالث پرداخت شود، از فرد بیمه‌شده پس گرفته می‌شود.

حوادث ناشی از رانندگی در شرایط غیرمعمول یا بدون هوشیاری

منظور از شرایط غیرمعمول در قرارداد بیمه‌ شخص ثالث، موارد استثنایی و خارج از ریسک‌های عادی رانندگی است که منجر به حوادث و تصادفات رانندگی نمی‌شود.

خسارت‌های غیرعادی که تحت پوشش بیمه شخص ثالث قرار نمی‌گیرند، عبارت‌اند از:

• صدمات جانی و مالی ناشی از جنگ؛
• شورش؛
• اعتصاب؛
• حملات هسته‌ای؛
• تشعشعات رادیواکتیو؛
• و… .

حوادث ناشی از رانندگی بدون گواهینامه

پوشش‌های مالی بیمه شخص ثالث شامل افرادی می‌شود که گواهینامه رانندگی معتبر دارند؛ بنابراین درصورت رانندگی بدون گواهینامه یا با گواهینامه فاقد اعتبار و بروز تصادف، هرچند بیمه خسارت‌های مالی و جانی اشخاص ثالث را پرداخت می‌کند، اما پس از پرداخت، کل یا بخشی از مبلغ را از راننده مقصر پس می‌گیرد.

تغییر کاربری وسیله نقلیه پس از انعقاد قرارداد بیمه

هنگام انعقاد قرارداد بیمه شخص ثالث، کاربری خودرو مشخص و ثبت می‌شود. درصورتی‌که فرد با تغییر کاربری خودرو، دچار سانحه شود، نمی‌تواند از خدمات بیمه شخص ثالث بهره‌مند شود؛ مگر آنکه تغییر کاربری به‌صورت قانونی صورت گرفته و با صدور الحاقیه در بیمه‌نامه ثبت شده باشد.

ایجاد سوانح رانندگی با ظرفیت بیشتر از حد مجاز

اگر هنگام تصادف، تعداد سرنشینان خودرو بیشتر از حد مجاز باشد، بیمه شخص ثالث فقط خسارت سرنشینان مجاز را پرداخت خواهد کرد. بنابراین اگر خودرویی با ظرفیت ۵ نفر، در زمان تصادف ۷ سرنشین داشته باشد، بیمه شخص ثالث تنها خسارت مربوط به ۵ سرنشین را پرداخت می‌کند.

نکته: در چنین شرایطی، برای پرداخت مابه‌التفاوت خسارت جانی، می‌توان ازطریق صندوق تامین خسارت‌های بدنی پیگیری‌های لازم را انجام داد؛ اما صندوق، در آینده مبلغ را از مسبب حادثه دریافت می‌کند.

خسارت‌‌های واردشده به خودروی فرد مقصر

بیمه شخص ثالث خسارت‌های واردشده به خودروی راننده مقصر را پوشش نمی‌دهد. برای جبران این خسارت‌ها، راننده می‌تواند از پوشش‌های بیمه بدنه استفاده کند.

فرانشیز بیمه شخص ثالث چیست و چقدر است؟

فرانشیز بیمه شخص ثالث بخشی از خسارت است که پرداخت آن بر عهده خود بیمه‌گزار است و بیمه‌گر در قبال آن مسئولیتی ندارد. هدف از این قانون تشویق رانندگان به رانندگی ایمن‌تر است.

فرانشیز بیمه شخص ثالث برای سوانح رانندگی در سال ۱۴۰۵ به ترتیب زیر است:

• ۲.۵ درصد برای تصادف اول؛
• ۵ درصد برای تصادف دوم؛
• ۱۰ درصد برای تصادف سوم به بعد.

نکته: بیمه‌گزار در طول یک سال فقط ۴ بار مجاز به استفاده از پوشش‌های بیمه در تصادفات رانندگی است، بعد از آن بیمه‌نامه باطل می‌شود و بیمه‌گزار باید مجدد برای خرید بیمه شخص ثالث اقدام کند.

راهنمای عملی دریافت خسارت، از مدارک و مراحل تا اعتراض به بیمه

آمار منتشرشده در سال گذشته از سامانه سنهاب، مبنی بر صدور بیش از ۱۸ میلیون بیمه‌نامه شخص ثالث، نشان داد که بیمه شخص ثالث، یکی از پرکاربردترین بیمه‌نامه‌‌ها در کشور است و بسیاری از رانندگان با فرایند دریافت خسارت از بیمه مواجه هستند. به همین دلیل، آشنایی با مراحل دریافت خسارت، مدارک مورد نیاز و شیوه اعتراض به نظر کارشناسان بیمه اهمیت ویژه‌ای دارد.

چک‌لیست مدارک مورد نیاز برای اعلام خسارت به بیمه

برای اینکه بتوانید خسارت ناشی از حوادث رانندگی را از بیمه شخص ثالث دریافت کنید، باید مدارک اثبات ادعای خسارت خود را آماده کنید و به کارشناس بیمه ارائه دهید. مدارک لازم برای دریافت خسارت بیمه شخص ثالث برای هر شرکت بیمه متفاوت است؛ اما در بین آن‌ها مدارک مشترکی وجود دارد که عبارت‌اند از:

• اصل کروکی تنظیم‌شده توسط مقامات انتظامی؛
• اصل و کپی بیمه‌نامه هر دو طرف یا کد یکتای آن‌ها؛
• اصل و کپی کارت ملی یا شناسنامه هر دو طرف؛
• گواهینامه طرفین؛
• مدارک مالکیت وسیله نقلیه هر دو طرف؛
• حضور مقصر حادثه به همراه وسیله نقلیه موردنظر.

نکته: اگر بیمه‌نامه در زمان حادثه، اعتبار نداشته باشد یا تمدید آن با تاخیر انجام شود، ممکن است دریافت خسارت با محدودیت یا کسر مبلغ همراه شود؛ به همین دلیل، آگاهی از نحوه محاسبه جریمه دیرکرد بیمه شخص ثالث و تمدید به‌موقع بیمه‌نامه، نقش مهمی در جلوگیری از مشکلات احتمالی دارد.

مراحل گام به گام اعلام و دریافت خسارت پس از تصادف

درصورتی‌که بیمه‌نامه شخص ثالث شما، هنگام وقوع حادثه، اعتبار داشته باشد، شرکت بیمه خسارت‌های جانی و مالی شخص آسیب‌دیده را پرداخت خواهد کرد. برای دریافت خسارت از بیمه باید مراحل زیر را طی کنید:

1. برای تشکیل پرونده و دریافت خسارت، حداکثر ظرف مدت ۵ روز به مرکز بیمه مراجعه کنید (بسته به شرکت بیمه، ممکن است ثبت اولیه حضوری یا آنلاین انجام شود)؛
2. مدارک لازم و درصورت نیاز، گزارش کروکی را به کارشناس بیمه ارائه دهید؛
3. بعد از بررسی مدارک و گزارش ماموران انتظامی، کارشناس بیمه میزان خسارت و مبلغ پرداختی را تعیین کرده و به حساب فرد زیان‌دیده واریز می‌کند.

نکته: درصورت عدم توافق با طرف آسیب‌دیده حادثه، باید به شورای حل اختلاف مراجعه کنید و درخواست بررسی مجدد دهید.

نحوه اعتراض به ارزیابی خسارت یا سقف پوشش‌‌های اعلام شده

اگر نسبت به نظریه کارشناس برای تعیین میزان خسارت و نحوه پرداخت آن اعتراضی داشته باشید، باید ابتدا موضوع را از واحد خسارت شرکت بیمه پیگیری کنید. درصورت حل نشدن اختلاف، می‌توانید از سامانه رسیدگی به شکایات بیمه مرکزی یا مراجع صالح مانند شورای حل اختلاف شهر خود درخواست بررسی را اعبام کنید.

تفاوت پوشش‌‌های اجباری و سقف اختیاری

در بیمه شخص ثالث، پوشش اجباری شامل مواردی است که قانون برای همه بیمه‌نامه‌ها الزامی کرده؛ مثلا جبران خسارت‌های جانی و مالی واردشده به شخص ثالث و جبران خسارت‌‌های جانی راننده مقصر که هیچ‌کس نمی‌تواند آن‌ها را حذف یا کمتر کند. در مقابل پوشش یا سقف اختیاری، مربوط به تعهد مالی بیمه‌نامه است که بیمه‌گزار می‌تواند آن را بالاتر از حداقل قانونی انتخاب کند؛ مانند بالا بردن سقف خسارت مالی یا اضافه کردن پوشش‌های تکمیلی که با پرداخت حق بیمه بیشتر فراهم می‌شود.

توجه داشته باشید که پوشش خسارت مالی خودروی مقصر، مربوط به بیمه بدنه است؛ نه بیمه شخص ثالث! آگاهی از تفاوت پوشش‌های بیمه، در تصمیم‌گیری برای فسخ یا ابطال بیمه شخص ثالث نیز اهمیت زیادی دارد؛ زیرا در چنین شرایطی، میزان تعهدات باقیمانده و نحوه تسویه حق بیمه براساس نوع پوشش‌ها تعیین می‌شود.

جمع‌بندی

بیمه مرکزی، سقف پوشش بیمه شخص ثالث ۱۴۰۵ را برای خسارت‌های مالی حداقل ۷۰ میلیون تومان تعیین کرده است که بیمه‌گزار با پرداخت حق بیمه بیشتر، می‌تواند آن را افزایش دهد. سقف پوشش خسارت‌های جانی در ماه‌های حرام ۲ میلیارد و ۸۰۰ و در ماه‌های عادی ۲ میلیارد و ۱۰۰ میلیون تومان است. برای جبران کامل‌تر خسارت در تصادفات احتمالی، بیمه‌گزاران می‌توانند با پرداخت حق بیمه بیشتر، سقف تعهدات بیمه را افزایش دهند.

در تصادفاتی که بیمه راننده مقصر فاقد اعتبار است، خسارت پرداختی توسط شرکت بیمه از راننده پس گرفته می‌شود؛ بنابراین توصیه می‌کنیم با استعلام بیمه شخص ثالث ازطریق سامانه‌های معتبری مثل قبضینو، از اعتبار بیمه‌نامه خود مطمئن شوید.