انواع گواهینامه رانندگی و راهنمای دریافت گواهینامه پایه ۳ (شرایط و مدارک ۱۴۰۴)

بسیاری از علاقه‌مندان به رانندگی، به دلیل سن زیر ۱۸ سال یا آشنا نبودن با انواع گواهینامه رانندگی، هنوز گواهینامه ندارند. برای حل این مشکل باید بدانید که 5 نوع گواهینامه وجود دارد؛ شامل گواهینامه پایه 1، پایه 2، پایه 3، ویژه و موتورسیکلت. هر کدام از این گواهینامه‌ها برای وسایل نقلیه خاصی صادر می‌شوند؛ مثلاً برای رانندگی قانونی با خودروی سواری، باید گواهینامه پایه سه داشته باشید.

برای دریافت این گواهینامه کافی است با مدارک لازم به نزدیک‌ترین آموزشگاه رانندگی بروید و معاینات پزشکی را انجام دهید؛ در ادامه، باید در کلاس‌های تئوری و عملی شرکت کنید و پس از قبولی در آزمون‌ها، گواهینامه بگیرید. در این مطلب از مجله قبضینو، به انواع گواهینامه، شرایط سنی، مدارک، هزینه‌های سال ۱۴۰۴ و نحوه دریافت گواهینامه پایه ۳ می‌پردازیم.

انواع گواهینامه رانندگی در ایران چیست؟

گواهینامه‌های رانندگی، بسته به نوع وسیله نقلیه و سطح مهارت راننده صادر می‌شوند. در جدول زیر، انواع گواهینامه‌های رانندگی و ویژگی‌های آن‌ها را مشاهده می‌کنید:

اگر هدف شما از مطالعه این مطلب کسب اطلاعات بیشتر در مورد گواهینامه موتور است، باید راهنمای دریافت گواهینامه موتورسیکلت را مطالعه کنید.

شرایط سنی گرفتن گواهینامه رانندگی

به‌طور کلی، برای دریافت گواهینامه رانندگی، باید حداقل ۱۸ سال سن داشته باشید. با این حال، این شرط سنی برای همه گواهینامه‌ها یکسان نیست و بسته به نوع وسیله نقلیه، سن بیشتری نیاز است. در جدول زیر، همه شرایط سنی را مشاهده کنید:

مدارک مورد نیاز برای دریافت گواهینامه ویژه

مدارک مورد نیاز برای دریافت انواع گواهینامه رانندگی عبارت‌اند از:

• عکس پرسنلی
• کارت پایان خدمت، معافیت دائم، کفالت (در صورت وجود)
• اصل و کپی کارت ملی و شناسنامه عکس‌دار جهت احراز هویت
• گواهی سلامت و گروه خونی (تأییدشده توسط پزشک مورد تایید نیروی انتظامی)
• مدارک فنی مرتبط برای گواهینامه ویژه (اثبات تجربه کاری یا مهارت فنی در کار با ماشین‌آلات راه‌سازی و صنعتی)

تفاوت گواهینامه پایه ۲ و ۳ در چیست؟

گواهینامه پایه ۳ برای رانندگی با خودروهای سواری شخصی مثل پراید، سمند یا تیبا صادر می‌شود و رایج‌ترین نوع گواهینامه در کشور است. در عوض، گواهینامه پایه ۲ برای رانندگی با خودروهای نیمه‌سنگین مانند وانت‌های بزرگ، مینی‌بوس یا ون صادر می‌شود. نکته مهم اینکه اگر گواهینامه پایه ۲ داشته باشید، مجاز به رانندگی با خودروهای سواری معمولی هم هستید. اما با داشتن گواهینامه پایه ۳، حق رانندگی با وسایل نقلیه نیمه‌سنگین را ندارید. برای آشنایی کامل‌تر، مطلب تفاوت گواهینامه پایه 2 و 3 را مطالعه کنید!

راهنمای کامل دریافت گواهینامه پایه ۳

برای گرفتن گواهینامه پایه سوم رانندگی، باید چند مرحله زیر را پشت سر بگذارید:

• آماده‌سازی مدارک؛ پس از آماده‌سازی مدارک، به نزدیک‌ترین آموزشگاه رانندگی محل سکونت خود مراجعه کنید. در آنجا هزینه ثبت‌نام و آموزش را بپردازید و فرم‌های اولیه را تکمیل کنید.
• دریافت برگ معرفی برای آزمایش گروه خونی و معاینه پزشکی از آموزشگاه؛ پس از انجام معاینات در مراکز مورد تایید نیروی انتظامی، جواب آزمایش‌ها را به آموزشگاه تحویل دهید تا پرونده شما تکمیل شود.
• دریافت کتاب آیین‌نامه؛ کتاب آیین‌نامه راهنمایی و رانندگی به شما داده می‌شود تا با مقررات رانندگی، علائم جاده‌ای و نکات ایمنی آشنا شوید.
• شرکت در کلاس‌های تئوری و عملی رانندگی؛ دوره تئوری معمولاً شامل ۶ جلسه آیین‌نامه و ۲ جلسه آموزش فنی خودرو است. پس از آن، ۱۰ جلسه آموزش عملی رانندگی در داخل و خارج از آموزشگاه برگزار می‌شود.
• صدور کاردکس؛ پس از اتمام این دوره‌ها، برای شما کاردکس آموزشی صادر می‌شود؛ کاردکس، برگه رسمی است که نشان می‌دهد، دوره‌ها را گذرانده‌اید و مجاز به شرکت در آزمون هستید.
• شرکت در آزمون تئوری و آزمون عملی رانندگی؛ در صورت عدم قبولی، پس از مدتی دوباره در آزمون شرکت کنید و گواهینامه پایه ۳ را بگیرید.

بیشتر بخوانید: نحوه دریافت گواهینامه المثنی چگونه است؟

لیست مدارک لازم برای گرفتن گواهینامه پایه ۳

برای دریافت گواهینامه پایه ۳ رانندگی در سال ۱۴۰۴، مدارک زیر را هنگام ثبت‌نام در آموزشگاه ارائه دهید:

• آزمایش گروه خونی
• آدرس محل سکونت + کد پستی
• اصل و کپی از صفحه اول و دوم شناسنامه
• اصل کارت ملی به همراه یک نسخه کپی خوانا
• 8 قطعه عکس ۳×۴ جدید، با زمینه سفید، تمام‌رخ، بدون کلاه، عینک یا کراوات
• فیش پرداخت هزینه‌ها؛ شامل هزینه ثبت‌نام، آموزش تئوری و عملی، و آزمون
• گواهی سلامت؛ تأییدیه معاینه چشم، گوش و سلامت روان از پزشک معتمد پلیس راهور

برای انتخاب عکس گواهینامه به چه نکاتی باید توجه کنیم؟

عکس گواهینامه باید جدید، باکیفیت و مربوط به 1 یا 2 ماه اخیر باشد؛ شرایط عکس گواهینامه آقایان عبارت‌اند از:

• رنگی، 3 در 4 و تمام‌رخ
• نیم‌رخ یا زاویه‌دار نبودن عکس
• استفاده نکردن از گردنبند یا گوشواره
• قرار داشتن چهره در روبه‌روی دوربین
• مشخص بودن هر دو گوش، پیشانی و لب‌ها
• عکس بدون لباس فرم نظامی برای نظامیان یا سربازان
• استفاده نکردن از مدل موی غیرمتعارف، ریش‌های فانتزی و کراوات
• هم‌راستا بودن شانه‌ها در راستای دوربین و نگاه کردن مستقیم به دوربین
• یکسان نبود عکس با عکس درج‌شده در کارت ملی، شناسنامه یا گواهینامه قبلی

موارد زیر، شرایط عکس گواهینامه بانوان هستند:

• نگاه مستقیم به دوربین
• استفاده نکردن از آرایش غلیظ
• بیرون نبودن موها از زیر پوشش
• رنگی، تمام‌رخ و با حجاب کامل اسلامی
• مشخص بودن قرص صورت به‌طور کامل
• هم‌راستا بودن سر و شانه‌ها با زاویه دوربین
• استفاده از روسری یا مقنعه مشکی یا پوشش تیره‌رنگ

مراحل آموزش و ثبت‌نام در آموزشگاه رانندگی

برای دریافت گواهینامه پایه ۳، باید در آموزشگاه‌های معتبر رانندگی ثبت‌نام کرده باشید و مراحل آموزشی زیر را به ترتیب طی کنید:

1. مراجعه حضوری به آموزشگاه رانندگی و ارائه مدارک شناسایی برای تشکیل پرونده
2. پرداخت هزینه ثبت‌نام و آموزش طبق تعرفه‌های مصوب سال ۱۴۰۴
3. انجام معاینه پزشکی و آزمایش گروه خونی در مراکز مورد تایید پلیس راهور
4. تحویل مدارک تکمیلی و دریافت کتاب آیین‌نامه جهت آمادگی برای آزمون تئوری
5. شرکت در کلاس‌های تئوری شامل مباحث آیین‌نامه و اطلاعات فنی خودرو
6. شرکت در جلسات عملی رانندگی زیر نظر مربی آموزشگاه (معمولاً ۱۰ جلسه تمرینی)
7. دریافت کاردکس آموزشی پس از پایان دوره‌ها به‌عنوان مجوز شرکت در آزمون
8. شرکت در آزمون تئوری (آیین‌نامه) و سپس آزمون عملی رانندگی
9. دریافت گواهینامه پایه ۳ پس از قبولی در هر دو آزمون

هزینه گواهینامه رانندگی در سال ۱۴۰۴ چقدر است؟

هزینه کلی ثبت‌نام، آموزش و آزمون‌های مربوط به گواهینامه پایه ۳ در سال ۱۴۰۴ نزدیک به ۶ میلیون تومان است. علاوه بر این، در صورت قبول نشدن در آزمون‌ها، هزینه شرکت مجدد را باید بپردازید؛ این مبلغ، ۵۰ هزار تومان برای آزمون تئوری و ۱۵۰ هزار تومان برای آزمون عملی است.

قوانین و نکات ویژه دریافت گواهینامه رانندگی

دریافت گواهینامه رانندگی صرفاً به معنای گذراندن آزمون‌ها نیست؛ رعایت اصول و آگاهی از قوانین و نکات برای تبدیل شدن به یک راننده قانون‌مدار، ضروری است. این چند نکته مهم را قبل از دریافت گواهینامه در نظر بگیرید:

• آموزشگاه‌های معتبر با مربیان حرفه‌ای و سابقه آموزشی بالا، نقش مهمی در موفقیت شما در آزمون‌ها دارند. قبل از ثبت‌نام، درباره آموزشگاه مورد نظر تحقیق کنید.
• مطمئن شوید که از نظر بینایی، شنوایی و تمرکز ذهنی در شرایط مناسبی قرار دارید.
• قبل از ثبت‌نام، تمام مدارک لازم را آماده کنید تا از در ثبت‌نام با مشکل روبه‌رو نشوید.
• قبل از آزمون، به اندازه کافی تمرین کنید و نمونه سؤالات آیین‌نامه را بخوانید.

قوانین جدید گواهینامه رانندگی ۱۴۰۴ که هر متقاضی باید بداند

در سال ۱۴۰۴، قوانین جدید برای صدور انواع گواهینامه رانندگی تصویب و اجرا شده‌اند تا امنیت رانندگان تازه‌کار افزایش پیدا کند. مهم‌ترین قوانین جدید گواهینامه رانندگی ۱۴۰۴ عبارت‌اند از:

• ممنوعیت رانندگی تنها برای رانندگان تازه‌کار: افرادی که به‌تازگی گواهینامه گرفته‌اند، تا 3 ماه اول حقِ تنهایی رانندگی کردن را ندارند. حتماً باید یک شخص دارای گواهینامه معتبر در کنارشان حضور داشته باشد.
• محدودیت رانندگی در ساعات و مسیرهای خاص: رانندگان تازه‌کار تا یک سال اجازه رانندگی در جاده‌های برون‌شهری و بین ساعت ۱۲ شب تا ۵ صبح را ندارند.
• اجباری شدن نصب برچسب «راننده تازه‌کار»: همه افرادی که 3 ماه است گواهینامه گرفته‌اند، باید علامت هشداردهنده «راننده تازه‌کار» را در قسمت جلو و عقب خودرو نصب کنند.
• تغییر در مدارک نظام‌وظیفه: ارائه کارت پایان خدمت دیگر الزامی نیست و فقط باید وضعیت نظام‌وظیفه مشخص باشد (پایان خدمت، معافیت یا اشتغال به تحصیل).
• افزایش اعتبار گواهینامه پایه سوم: از سال ۱۴۰۴، اعتبار گواهینامه پایه ۳ از ۵ سال به ۱۰ سال افزایش پیدا کرده است.

آیا شرایط گرفتن گواهینامه رانندگی برای اتباع خارجی در ایران متفاوت است؟

اتباع خارجی ساکن ایران هم می‌توانند، مثل شهروندان ایرانی گواهینامه رانندگی دریافت کنند؛ البته، به شرطی که اقامت قانونی و مدارک معتبر داشته باشند. بر اساس دستورالعمل‌های جدید، گواهینامه رانندگی به اتباعی داده می‌شود که کارت آمایش ۱۹ یا سایر مدارک اقامتی رسمی را داشته باشند. شرایط لازم عبارت‌اند از:

• اثبات اقامت قانونی در ایران
• داشتن کارت آمایش ۱۹ یا پاسپورت خانواری معتبر
• ارائه مدارک شناسایی رسمی صادرشده از سازمان اتباع یا اداره مهاجر
• قبولی در آزمون‌های آیین‌نامه و عملی رانندگی مثل سایر متقاضیان

جریمه رانندگی بدون داشتن گواهینامه چقدر است؟

طبق ماده ۷۲۳ قانون مجازات اسلامی، نداشتن گواهینامه برای اولین‌بار، با حبس تعزیری تا 2 ماه و جریمه نقدی تا یک میلیون تومان همراه است؛ حتی ممکن است که هر دو مورد برای فرد متخلف، اعمال شوند. البته این جریمه با جریمه گواهینامه تاریخ‌گذشته متفاوت است. اگر گواهینامه شما منقضی شده باشد، بابت هر سال تمدید نکردن، باید ۳۰ هزار تومان جریمه بپردازید. برای آشنایی بیشتر با این موضوع، مقاله تمدید گواهینامه رانندگی را در مجله قبضینو مطالعه کنید!

پس از قبولی: صدور، زمان‌بندی و پیگیری

بعد از قبولی در آزمون آیین‌نامه و رانندگی، نوبت به صدور کارت گواهینامه می‌رسد. در این مرحله، باید مدارک‌تان را کامل تحویل دهید تا مراحل چاپ و ارسال گواهینامه انجام شوند. البته، باید درباره زمان دریافت و نحوه پیگیری وضعیت گواهینامه هم اطلاعات داشته باشید.

چند روز طول می‌کشد تا گواهینامه جدید به دست ما برسد؟

صدور گواهینامه رانندگی پس از قبولی در آزمون نهایی حدود ۴۰ روز زمان می‌برد. این زمان شامل بررسی مدارک، چاپ کارت و ارسال آن از طریق پست است. البته در بعضی از موارد، به‌دلیل نقص مدارک یا خطا در نشانی، صدور گواهینامه کمی طولانی‌تر شود.

چگونه پس از آزمون نهایی وضعیت ارسال گواهینامه را پیگیری کنیم؟

برای اطلاع از وضعیت گواهینامه، با کد ملی وارد سایت رسمی پست ایران شوید و بخش رهگیری مرسولات را انتخاب کنید. برای آشنایی با این روش، مطلب پیگیری گواهینامه از پست را بخوانید. گاهی، مأمور پست تا 3 بار برای تحویل مراجعه می‌کند، اما در محل حضور ندارید و گواهینامه به اداره پست برمی‌گردد. خوشبختانه، با کمک سامانه قبضینو می‌توانید، آنلاین از وضعیت صدور یا بازگشت گواهینامه مطلع شوید.

مراحل استعلام گواهینامه در قبضینو به‌ترتیب عبارت‌اند از:

• مرحله اول؛ ورود به سایت یا اپلیکیشن قبضینو
• مرحله دوم؛ انتخاب گزینه «خودرو و موتور» و کلیک روی گزینه «وضعیت گواهینامه»
• مرحله سوم؛ وارد کردن کد ملی و شماره موبایل مالک گواهینامه
• مرحله چهارم؛ پرداخت 16.170 تومان هزینه استعلام خدمات پلیس
• مرحله آخر؛ مشاهده وضعیت ارسال و محل فعلی کارت گواهینامه

گواهینامه شما آماده است؛ فقط اراده کنید!

اگر مدارک مورد نیاز را برای دریافت انواع گواهینامه رانندگی آماده کنید، صدور آن بدون تأخیر انجام می‌شود. با رعایت قوانین جدید مانند محدودیت ساعت و نحوه رانندگی برای تازه‌کارها، حذف الزام ارائه کارت پایان خدمت، قبول شدن در همه آزمون‌ها و… زودتر از آنچه که فکرش را بکنید، گواهینامه می‌گیرید. از خدمات قبضینو برای استعلام سریع وضعیت صدور و تحویل استفاده کنید تا گواهینامه به‌دست‌تان برسد!